Değişen kelimeler ve meslek isimleri

13 Eylül 2009 1.864 views

cingene-romanBazı kelimeler ve isimler zamanla rotasyona uğrayıp yeni ismlerle karşımıza çıkıyor.Örneğin senelerdir kullandığımız Çingenelere Roman,  sekretere asistan,sakatlara özürlü denmeye başladı.Bu değişim  komedi dizilerine kadar düştü.Örnek olarak muhallebici için “süt ürünleri yöneticisi” diyen bile var. İşte konu başlıklarına göre değişim yaşayan kelimeler,meslekler ve isimler hakkında bazı bilgiler.

Çingene-Roman: “Çingene” kelimesine yüklenen kötü anlamlar, bu toplumu çok rahatsız etti.Çİngeneyi toplum kötü insanlar için kullandı.

Hakaret şeklinde söylenmese bile çoğunda eziklik hissi yarattı. Bu yüzden hemen hepsi kendilerine daha güzel ggelen bir kelime olan “Roman” denmesini istiyorlar.

Zenci-siyahi: “Zenci” kelimesi Türkçede aşağılama ifade etmese de bundan rahatsız olanlar var.Bu yüzden kendilerine siyahi veya black denmesini istiyorlar.

Yahudi-Musevi: TDK sözlüğüne göre Yahudi, Hz. Musa’nın dinine bağlı olan kimse, yani Musevi demek. Bu kelimeye yüklenen bazı aşağılayıcı göndermelere karşı çıkanlar “Musevi” kelimesini daha çok kullandı. Fakat son dönemlerde yeniden Yahudi kelimesi ağırlık kazanmaya başladı. Cemaat de Yahudi kelimesinin kullanılmasında sakınca görmüyor.

Sakat-özürlü, engelli-özel insan: Sakat diye kullandığımız kelime bazı insanları oldukça rahatsız ediyor.Acıma, hor görme anlamı verdiği düşünülen “sakat” kelimesinin yerini önce “özürlü” aldı.Fakat “özürlü” kelimesinin sözlük anlamının “defolu” olduğu anlaşılınca bunun yerine “engelli” kelimesi konuldu.Son  günlerde tartışılan bu anlamı verecek yeni kelimeler ise “engelli” yerine “kısıtlı insan” “özel ihtiyaçları olan insan” ya da “özel insan”. Fakat her ne söylenirse söylensin bu hassasiyet her zaman olacak.

Şizofren-şizofreni hastası: “Şizofren” kelimesini bu hastalıkla uğraşan doktor ve hastalar ayrımcı buluyor. Sanki “şizofren” diye ayrı bir insan türü varmış gibi hissettiklerini söylüyorlar. Bunun yerine hastalık tanımının kullanılmasını istiyorlar.

Deli-psikiyatrik hasta: “Deli” kelimesi de birçok aşağılamaya ve hor görmeye sebep olduğu için bugün yerine daha bilimsel bir açıklama olan “psikiyatrik hasta” kelimesi tercih ediliyor.

Kör-görme engelli: Kör kelimesi topluma kaba olarak geldiği için zamanla daha kibar bir tanım olan “görme engelli” kelimesi kullanılmaya başladı

Kötürüm-felçli: “Kötürüm” kelimesi içinde geçen “kötü” kelimesi terk edildi. Artık “felçli” kelimesinin kullanımı yaygın kullanılıyor.

Üvey anne-(cici anne): Üvey kelimesinden nefret edildiği halde henüz yerine bir şey icat edilmedi. “Cici anne” gibi daha sevimli bir tanım da denendi ama bu da pek tutmadı.

Kimsesiz çocuk-korunmaya muhtaç : Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme kurumu “kimsesiz çocuk” sözünü sevmiyor. Onlara zaten sahip çıktıkları için artık “korunmaya muhtaç” kelimesini kullanıyorlar. Fakat kurum, çocukları koruma altına aldığına göre bu tanım da biraz anlamsızlaşıyor mu, bu da tartışmaya açık.çocuk

Dul-boşanmış: “Dul” kelimesi yasal tanım ve günlük kullanım olarak eşi ölenler için hâlâ kullanılıyor. Ama boşananlar için artık “boşanmış” sözü var. Nüfusta bile böyle geçiyor.

Kaynana-kayınvalide: “Kaynana dili”, “kaynanalık etmek” gibi olumsuz kalıplardan dolayı yıllar içinde “kayınvalide” demek özellikle kaynanalar tarafından daha bir kabul gördü.

Kampus-yerleşke: Bu daha çok bir Türkçeleştirme denemesi. Özellikle üniversitelerde “yerleşke” kelimesini “yerleştirme” denemeleri var. Ama toplumda henüz çok da kabul görmedi.

Tuvalet-lavabo: Daha kibar olmak adına mı bilinmez, tuvalete gitmek yerine “lavaboya gitmek” moda.

Meme kanseri-göğüs kanseri: Bu bariz bir yanlış kullanım örneği. Meme kelimesi biraz müstehcen ya da kaba bulunduğundan olabilir, “göğüs kanseri” deniyor.

Kadın-bayan: Güya daha kibar olmak adına; aynı zamanda kız ve kadın ayrımını kapatmak için kullanılıyor. Erkeklere hiç “bay” denmezken “bayan” kelimesi pek kullanılır oldu.

Fahişe-hayat kadını-seks işçisi: “Seks işçisi” bir mesleği tanımlıyor, diğerleri ise aşağılamak için kullanılıyor. Bazı vakıf ve çalışanları “seks işçisi” lafını kullanmak istiyor. Yurtdışında da aynı anlamdaki “seks worker” kelimesi yaygın. Resmi kurumlar ise “seks çalışanı” kelimesini kabul etmeye başlamış.

Hizmetçi, temizlikçi-yardımcı: “Hizmetçi” kelimesini duydukça aklımıza; zengin kız, fakir oğlanlı Türk filmlerindeki malikâneler ve orada hizmetçilerin hor görülmesi geliyor galiba. Bunun yerine ev hizmeti yapanlara artık “yardımcı” demek yaygınlaşmaya başladı.

Kapıcı – Apartman görevlisi
Şoför – Ulaştırma görevlisi
Sekreter – Asistan, yönetici asistanı
Berber – Saç tasarımcısı
Bekçi – Güvenlik görevlisi
Personel müdürü –  İnsan kaynakları müdürü
Temizlikçi şefi –  Housekeeper
Dişçi –  Diş hekimi
Fotoğrafçı –  Fotoğraf sanatçısı
Gardiyan –  İnfaz koruma memuru
Bilim adamı – Bilim insanı
Tezgâhtar – Satış elemanı-Müşteri temsilcisi
Veznedar – Gişe görevlisi
Garson – Servis elemanı

Google'da ara
Değişen kelimeler ve meslek isimleri

Etiketler: , , , , , , , , , , , , ,

Arkadasinla paylas:
Facebook'ta paylas

Bir yorum yazabilir, sitenizden takip edebilir ya da RSS kaynagi ile yeni icerikleri takip edebilirsiniz.

(Bu habere yorum yaz...)

Lütfen aşağıdaki bilgileri eksiksiz doldurarak yorum gönderin...

Bu etiketleri kullanabilirsiniz:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Maçlar hangi kanalda Mayıs 2014