Yeni Konular
Anasayfa / Eğitim - Bilgi / Doğa Ve İnsan

Doğa Ve İnsan

temel ortamlar,canlılar küresi,insan- doğa ve çevre,doğal unsurlar
DOĞA VE İNSAN

1. Doğal Unsurlar

Doğal çevrenin insanlara sunduğu olanaklar farklı olduğundan yeryüzünün değişik yerlerinde insanların beslenme ve giyinme şekillerinde çok büyük farklılıklar bulunmaktadır. Sibirya’da insanlar kürklere sarılmış durumda iken Afrika’da ise yarı çıplak şekilde dolaşılmasının sebebi de doğal ortamdaki farklılıklardan ileri gelir.

Farklı bölgelerde yaşayan insanların karakterlerine baktığımız zaman da bu farklılıkları görebilmek mümkündür. İnsanların bulundukları bölgelerdeki mevsimlerin yaşanış şekillerinin zorluğuna bağlı olarak insanların daha mücadeleci olduklarını görebilirsiniz. Dört mevsimin yaşandığı bir yerdeki insan ile sürekli yaz yaşanan bir yerdeki insan arasında büyük karakter farklılıkları bulunur.

Günlük hayatımıza baktığımız zaman her ne kadar doğanın içerisinde var olsak da pek çok doğa olayının farkında olmayız. Ancak bunlardan birinin gerçekleşmemesi (güneşin doğmaması, mevsim değişikliklerinin yaşanmaması…) durumunda hayatımızın çok daha zor bir hale geleceğini biliriz. Bu sebeple doğa ve insanın birbirinden bağımsız olduğu düşünülemez. Bu iki unsurun her zaman birbiri ile etkileşim içerisindedir ve bu etkileşimin de farklı bilim dalları tarafından incelenir.

2. İnsan, Doğa ve Coğrafya

– ​İnsanın Doğa ile Etkileşiminde Coğrafya Biliminin Rolü

İnsan ve doğa arasındaki etkileşimi incelemekte olan bilim dalına “Coğrafya” denir. Coğrafya, insan faaliyetlerini ve doğa olaylarını incelerken bunlar arasındaki ilişkiyi de ortaya koyar. Bu sayede de olayları bütün olarak incelememiz mümkün olur. Nerede tarım alanları oluşturulması daha uygun ya da nerede yerleşim alanları oluşturulması daha uygun gibi bilgilere ulaşabilmek için Coğrafya biliminden yararlanılır.

Özellikle insanların doğayı etkileyecek gelecekle ilgili planları için bu bilimin sağladığı verilerden ve çalışma yöntemlerinden faydalanmak çok önemlidir. Bu sayede doğayı korumak mümkün olabileceği gibi doğanın bize sunmuş olduğu kaynaklardan da daha fazla faydalanabilmemiz mümkün olacaktır. Coğrafya biliminin sağladığı olanaklardan yaralanılmaması durumunda yapılan yatırımlar boşa gidecek ve beklenilen verim alınamayacaktır. Bu da emek, zaman ve can kayıplarına sebep olacaktır.

Bir alanın yerleşim için uygun olmaması, fay hattı üzerinde bulunması gibi durumlara rağmen burada binaların bulunması küçük bir depremde binaların yıkılması ve insanların ölmesine neden olabilir. Bu durumun temel sebebi de insanların doğayı yeterince tanımaması ve coğrafyanın verilerinden yararlanmamasıdır. Coğrafyanın temel amaçlarından biri de insanın doğayı tanıması ve doğayla uyumlu bir şekilde yaşayabilmesi için gerekli araştırma ve incelemeleri yaparak bunları insanların hizmetine sunmasıdır.

Coğrafya bilimi sadece doğal olayların insan yaşamına etkileri ile ilgilenmez. Aynı zamanda insanın da doğa üzerindeki etkileri ile ilgilenmektedir. Nasıl ki tarım gibi insan hayatında iklimin yönlendirdiği durumlar bulunuyorsa insanların da doğa üzerinde bazı müdahaleleri bulunur. Suyun daha verimli ve dört mevsim kullanılabilmesi için barajlar yapılması, yolların kısaltılması için uygun görülen yerlerde tüneller yapılması gibi müdahaleler olabiliyor. Durum böyle olunca da insanların bu müdahaleleri nerede gerçekleştireceklerinin belirlenmesinde Coğrafya bilimine ihtiyaç duyulur.

Madenlerin işletilmesi, köprüler ve sulama kanallarının yapılması, ormancılık ve tarım faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve bu işlemlerin doğru yerlerde gerçekleştirilebilmesi için Coğrafya biliminin sunmuş olduğu bilgilerden yararlanmak gerekir. Aksi takdirde barajlardan yeterince verim elde edilmesi, maden ocaklarından istenildiği gibi yararlanılması söz konusu olmayacaktır.

3. Muhteşem Dörtlü

Her yerde olduğu gibi yaşadığımız çevrede de ortamın dört unsurdan oluştuğunu görürüz. Bu unsurların her birinin arasında dengeli bir etkileşim söz konusudur. Güneşin sıcaklığı ile suyun buharlaşması, buharlaşan suyun yükselerek bulutları oluşturması, rüzgârın bulutları atmosfer içerisinde farklı yerlere taşıması, bulutlardaki nemin bir kısmının yoğunlaşıp yeryüzüne inmesi, inen suyun canlılar tarafından kullanılması ve canlıların kullanmadığı fazla suyun bu döngünün en başa dönerek sürekli tekrarlaması da bu dengeli etkileşimin sonucunda meydana gelir.

Canlıların yaşamlarını normal bir şekilde sürdürebilmesi için doğadaki bu etkileşimin insanlar tarafından bozulmaması gerekir. Aksi takdirde insan yaşamının da bu durumdan olumsuz bir şekilde etkilenmesi kaçınılmaz olacaktır. Coğrafya bilimi “muhteşem dörtlü” dediğimiz doğal unsurların insanlar üzerinde ve insanların faaliyetleri üzerindeki etkilerini de incelemektedir. Coğrafya bu incelemeyi gerçekleştirirken doğal ortamla ilgilenmekte olan diğer bilimlerle de yardımlaşarak daha ayrıntılı ve doğru incelemelerde bulunur.

Doğanın dengeli bir şekilde varlığını sürdürmesini sağlayan dört unsura baktığımız zaman bunların Atmosfer (Hava Küre), Biyosfer (Canlılar Küresi), Litosfer (Taş Küre) ve Hidrosfer (Su Küre) olduğunu görebiliyoruz. Bu dört temel ortamdan birinde meydana gelen bozuklukların tüm doğayı etkileyeceğini söyleyebiliriz. Bu dört temel ortamı şu şekilde açıklayabiliriz:

Atmosfer (Hava Küre): Yer küreyi tamamen saran ve çeşitli gazlardan oluşan doğal bir ortamdır. Kendi içerisinde de pek çok katmana ayrılmaktadır. Soluduğumuz hava, bulutlar ve yağmur gibi doğa olayları da bu katmana dâhildir.

Biyosfer (Canlılar Küresi): Litosfer, Atmosfer ve Hidrosferden oluşmakta olan doğal ortam içerisinde yaşayan her türlü canlıdan meydana gelen ortamdır. İnsanlar bu ortam içerisinde yaşar. Bitki ve hayvanlar da yine bu ortama dâhil olan canlılardır.

Litosfer (Taş Küre): Birbirinden farklı pek çok kayaçtan oluşan ve canlıların üzerinde yaşamış oldukları en dış katmandır. Dağlar, ovalar, ormanlar ve diğer tüm gördüğümüz unsurlar bu katmanda yer almaktadır.

Hidrosfer (Su Küre): Su kaynaklarının oluşturduğu doğal ortamdır. Göller, akarsular, denizler, okyanuslar, kaynak suları, yer altı suları ve buzullar bu ortama dâhil olan unsurlar arasında yer alır.

Hakkında admin

Buna Baktın mı?

Estonya İnternet Çağı ve Gelişimi

Daha çok geçmişiyle tarihiyle savaşta barışta Estonya’ yı değil de 2000 yılında attıkları en radikal …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.