Harezmi kimdir Eserleri nelerdir?

21 Ekim 2011 56.178 views

Harezmî, IX. yüzyılda yaşayan ve cebir alanında ilk defa eser yazan Müslüman Türk matematik, coğrafya ve astronomi alimidir. Harezmî 780 yılında Harezm’de doğmuştur. Daha sonra ilim öğrenmek amacıyla, kendi döneminin ilim merkezi olan Bağdat’a gitti. Bağdat’taki bilimler akademisi Darülhikme’de görev alan Harezmî, matematik, astronomi ve coğrafya alanında değerli çalışmalar yaptı.

Harezmî, ilk defa, birinci ve ikinci dereceden denklemleri analitik metotla; bir bilinmeyenli denklemleri de cebirsel ve geometrik metotlarla çözmenin kural ve yöntemlerini tespit etti. Matematikte ilk kez sıfır rakamını kullanan Harezmî, cebir bilimini metodik ve sistematik olarak ortaya koydu. Kendisinden önceki cebire ait konuları, yine ilk kez ‘cebir’ adı altında sistemleştirdi.

Harezmî, matematik, astronomi ve coğrafya alanında çok sayıda eser yazdı. Yeryüzünün çapına ait hesaplarını Kitâbu Sûreti’l-Arz adlı kitabında topladı. Bu eserde, Nil Nehri’nin kaynağını açıklayan Harezmî, Batlamyus’un astronomik cetvellerini de düzeltti. Güneş ve ay tutulmasına dair incelemelerini topladığı Zîcü’l-Harezmî adlı eserinde ise, astronomi için gerekli trigonometri bilgi ve cetvellerini de verdi. Harezmî, 850 yılında Bağdat’ta vefat etti. Üç oğlu olup, hepsi de matematik ilmi üzerinde ciddi çalışmalarıyla tanınır.

Harezminin Eserleri:
Harezmi?nin matematik, astronomi ve coğrafya alanında yazdığı birçok eserinden bazıları şunlardır;
1) Kitab fil-Hisab:

2) Kitabu Cedavil-in-Nücûm ve Harekatiha

3) Kitab-ul-Muhtasar fil-Hisab-il-Hindi:

4) Kitab-ül-Muhtasar fi Hisab-il-Cebri vel-Mukabele:

5) Kitabun fil Coğrafya,

6) Kitabün fil-Hisab vel-Hendese vel-Mûsiki,

7) Kitabun fit-Tarikati Marifet-il-Vakt bi Vesatat-iş-Şems,

8) Sun-il-Usturlab,

9) Kitabun fil-Cem?ivet-Tarh,

10) Kitab-ut-Tarih,

11) Kitabu-Sûret-il-Erdi ve Coğrafiyyetiha,

12) Kitab-ül-Macisti,

13) Kitabu Zic-il-Harezmi,

14) Kitabu Takvim-il-Büldan

Google'da ara
Harezmi kimdir Eserleri nelerdir?

Etiketler: , , , , , , , , ,

Arkadasinla paylas:
Facebook'ta paylas

Bir yorum yazabilir, sitenizden takip edebilir ya da RSS kaynagi ile yeni icerikleri takip edebilirsiniz.

80 Yorum »

  • merve diyor ki:

    çok saolsn bu siteyi ypn işime yaradı

  • MEHMET AKİF BABUR diyor ki:

    SİTEYE İLK GİRDİĞİMDE ANLADIM ZATEN BANA YARDIMCI OLCANI ONUN İÇİN ÇOK İYİ OLDU.
    NOT:SİTEYİ YAPANA ALLAH RAZI OLSUN AMİN…

  • merveee diyor ki:

    çok tşk edderim walla çoq işime yaradı!! tam istedim gibi fazla ayrıntı yoq sadece hayatı çok saolun ….

  • gamze diyor ki:

    güzeeeel…

  • ters diyor ki:

    teşekür ederiz

  • ters diyor ki:

    hepinize yürekten tşk

  • buse diyor ki:

    allah sizden razı olsun

    sagollun

  • ayşe diyor ki:

    size çooook tskr edrim bana çok yardımcı oldunuz sosyalden kırık almıştım düzeltim saggggggggggggggggg oluuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuunnnnnnnnnnnnnnnnnnn

  • gamze diyor ki:

    tsk ederimmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm

  • mehmet diyor ki:

    çok güzel lo

  • mücahit diyor ki:

    bu site çoooook işime yaradı

  • mücahit diyor ki:

    süper!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

  • ferhat diyor ki:

    tesekkur ederim bu siteyi kuranlardan

  • şirin diyor ki:

    çok teşekkür ederim 5 aldım

  • şirin diyor ki:

    cetvel yemekten kurtuldum mersi GÜLMECE:insan yapmadığı birşey için dayak yer mi ben ödevimi yapmadımda

  • büşra diyor ki:

    EL-HAREZMİ

    Tam adı Muhammed Bin Musa el-Harezmi olan büyük bilim adamı, Horasan?da
    (Özbekistan?ın Karizmi kentinde) doğmuştur. Hayatının büyük bir bölümü Bağdat?da
    (Beytü?l Hikme?de) matematik, astronomi ve coğrafya konularında çalışarak geçmiştir.

    Cebirin kurucusu olan Harezmi?nin iki önemli matematik kitabı vardır; “Cebir” ve “Hint Hesabı”.Harezm’de temel eğitimimini alan Harezmi gençlinin ilk yıllarında Bağdat’taki ileri bilim atmosferinin varlığını öğrenir.
    İlmi konulara doyumsuz denilebilecek seviyedeki bir aşkla bağlı olan Harezmi ilmi konularda çalışma idealini gerçekleştirmek için Bağdat’a gelir ve yerleşir. Devrinde bilginleri himayesi ile meşhur olan abbasi halifesi Mem’un Harezmideki ilm kabliyetten haberdar olunca onu kendisi tarafından Eski Mısır, Mezopotamya, Grek ve
    Eski hint medeniyetlerine ait eserlerle zenginleştirilmiş Bağdat Saray Kütüphanesinin idaresinde görevlendirilir. Daha sonra da Bağdat Saray Kütüphanesindeki yabancı eserlerin tercümesini yapmak amacıyla kurulan bir tercüme akademisi olan Beyt’ül Hikme ‘de görevlendirilir.
    Böylece Harezmi Bağdat’ta inceleme ve araştırma
    yapabilmek için gerekli bütün maddi ve manevi imkanlara kavuşur. Burada hayata ait bütün
    endişelerden uzak olarak matematik ve astronomi ile ilgili araştırmalarına başlar.
    Bağdat bilim atmosferi içerisinde kısa zamanda üne kavuşan Harezmi Şam’da bulunan Kasiyun Rasathanesin’de çalışan bilim heyetinde ve yerkürenin bir derecelik meridyen yayı uzunluğunu ölçmek için Sincar Ovasına giden bilim heyetinde bulunduğu gibi Hint matematiğini incelemek için Afganistan üzerinden Hindistana giden bilim heyetine başkanlık da etmiştir.
    Harezmi ‘nin latinceye çevrilen eserlerinden olan El-Kitab ‘ul Muhtasar fi ‘l Hesab ‘il cebri ve ‘l Mukabele adlı eserinde ikinci dereceden bir bilinmeyenli ve iki bilinmeyenli
    denklem sistemlerinin çözümlerini inceler.
    El Harizmi matematiğin yanısıra astronomi ve coğrafya ilimlerinde de eserler vermiştir.
    Astronomik cetvellerle ilgili kitaplar yazmış ve bu eserler 12. y.y. da Latince’ ye çevrilmiştir. Bunu yanısıra Ptolemy’nin coğrafya kitabını düzeltmelerle yeniden yazmış, 70 tane bilim adamıyla birlikte çalışarak 830 yılında bir dünya haritası çizmiştir.
    Dünyanın çevresini ve hacmini hesaplama çalışmalarında yer almıştır. Güneş saatleri, usturlaplar ve saatler üzerine yazılmış eserleri de vardır.

    Çalışmaları;

    Cebire Yaptığı Katkılar

    Lütfi Göker?in ‘Matematik Tarihi ve Türk İslam Matematikçilerinin Yeri’ adlı eserinde de denildiği gibi Harezmi cebiri müstakil bir bilim dalı haline getiren bilgindir. Yalnız cebiri müstakil bir bilim dalı haline getirmekle kalmamış, zamanın en kapsamlı ve en sistemli cebir kitabını yazarak da kendinden sonraki nesillere cebiri öğreten referans kaynağı olma vasfı kazanmıştır. Harezmi?nin cebirle ilgili konuları kapsayan kitabı onun aynı zamanda latinceye çevrilen 3 önemli eserinden biri,belkide en önemlisi olan ‘El-Kitabü?l Muhtasar fi Hesabi?l Cebr ve?l Mukabele’ dir. Bu eserde Harezmi yeni teoremler ve problemlere sunduğu yeni çözüm yöntemleri ile
    Avrupa matematiğine de ışık tutmuştur.(Her ne kadar eser 300 yıl sonra Latinceye çevrilmiş ve Avrupa; cebiri ,doğudan 300 yıl geride takip edebilmişse de..)

    Harezminin en büyük eseri cebirdir. Kendisi cebirin kurucusu ve geliştiricisidir. Bu konuda yazılan

    ilk ve yaygınlaştırılan kitap El Kitabü’l Muhtasar fi Hisabi’l Cebr ve’l Mukabele ‘dir. Harezminin bu

    eseri kendisine İslam ve batı bilim dünyasında çok ün kazandırmıştır.

    Batı dünyası ilk kez bu kitap sayesinde cebiri kullanmış ve öğrenmiştir. Bu yapıtta ana konular birinci ve

    ikinci dereceden denklemlerin çözümleri, binom çarpımları, çeşitli cebir problemleri ve

    miras hesabıdır. Harezmi cebirle ilgili çalışmalarında ikinci dereceden denklemler konu üzerinde çok

    durmuştur. Birinci dereceden denklemleri incelerken Yanlış Yolu İle Çözme Yöntemi’ni kullanmıştır.

    Bu yöntemi kullanırken şu anda ax2 + bx + c = 0 biçiminde gösterdiğimiz ve çözümünü

    x = – b + b2 – 4ac / 2a eşitliği ile bulduğumuz ikinci dereceden denklemlerin çözümünü negatif nicelikleri

    bilmediği için üç grupta toplamış ve her grup için Kareye Tamamlama İşlemi’ne dayanan ayrı bir çözüm

    yöntemi kullanmıştır. Bu üç ayrı yöntem aşağıdaki gibidir; Birinci tip denklemin çözümü için ilk önce bir

    kenarı x olan bir kare çizeriz. Bu karenin üst sağ köşesinden her iki yöne de b:2 kadar bir

    uzunluk eklenir ve bu uzunlukların ucundan şekil kareye tamamlanır. Bundan sonra ortaya çıkan ikinci

    karede bir kenarı x büyüklüğünde olan bir kare (x²), bir kenarı x ve diğer kenarı b:2 uzunluğunda olan iki

    dikdörtgen (x.b:2) ve bir de bir kenarı b:2 uzunluğunda olan bir kare (b:2)² bulunmuştur.

    Bunu formülüze edersek

    [x + (b:2)]² = x² + 2 (b:2x) + (b:2)² olur.

    [x + (b:2)]² = x² + bx + (b:2)², x² + bx =c [x +(b:2)]² = c + (b:2)² [x + (b:2)]²

    = c + (b:2)² x + b:2 = (b:2)² + c.x = ((b:2)² + c – b:2.2) x + c = bx.x = b:2 + (b:2)²- c

    şeklinde gösterilir. İkinci tip denklemin iki ayrı çözüm yöntemi vardır. Birinci çözümde

    ilk önce bir kenarı x büyüklüğünde olan bir kare alınır (x²) sonra bu kareye bir c alanı eklenir ve bir kenarı x

    diğer kenarı b uzunluğunda olan bir dikdörtgen elde edilir. Daha sonra b kenarının yarısından

    karşıya bir dikme uzatılır. Bu durumda c alanı ile x² alanı arasında (b:2 – x ) kadar bir mesafe ortaya çıkar.

    Sonra c alanının sağ alt köşesinden bu mesafe kadar dışa çıkıp bir (b:2 – x)² oluşturulduğunda

    (b:2 – x)² = (b:2)² – [ x (b:2 - x) + x . b:2] olur. (b:2 – x)² =

    (b:2)² – c (b:2 – x)² = (b:2)² – c.b:2 – x = (b:2)² – c.x = b:2 – (b:2)² – c

    şekilde çözüme ulaşılır. İkinci çözüm yönteminde ise

    (x -b:2)² = (b:2)² – c (x – b:2)² = (b:2)² – c.x – b:2 = (b:2)² – c.x =b:2 + (b:2)² – c

    formülü kullanılarak bulunur.

    Üçüncü tip denklemin çözümü için ise ilk önce bir kenarı x uzunluğunda olan bir kare çizeriz daha sonra bu

    karenin bir kenarından bir b uzunluğu alırız. Ulaşılan noktadan karşı kenara çizilecek doğrunun

    altında bir dikdörtgen oluşur (bx). Daha sonra b kenarının yarısı alınarak üstteki dikdörtgene bitişik olmak

    üzere bir kare çizilir [(b:2)²]. Şimdi bu küçük karenin ucundan (x-b) kadar uzatılır ve

    buradan yukarıya karenin üst kenarına bir dikme çıkıldığında birbirlerine eşit ve bir kenarları (x-b) ve diğer

    kenarları ise (b:2) uzunluğunda olan iki dörtgen buluruz. Daha sonra

    (x – b:2)² = (b:2)² + c olur. Sonra (x – b:2)² = (b:2)² + c.x – b:2 = (b:2)² + c.x = (b:2)²+ c + b:2

    sonucuna ulaşılır.

  • nisa çelebi diyor ki:

    güzel performans ödevime yaradı……… teşekkür!!!!!!!!!!!!!

  • hüseyin diyor ki:

    çok güzel sayende 100 alcam tsk

  • melisa diyor ki:

    Çok yararlı bir site.

  • melisa diyor ki:

    ÇÇÇÇOOOKKK GÜZEL SİTEEEEEEEE.

  • Sude diyor ki:

    Süper bir site. Hem net hem kısa.Teşekkür ederim

  • kt diyor ki:

    güzel

  • ASİ MELEK ;) diyor ki:

    çooookk saolun byk yrdmızn oldu bnaa :).):):))))))))))))

  • güzel dilan diyor ki:

    Ben bu sitede iyi şeyler buldum.Ama başkasını bilmem.biliyorumki herkez iyi şey bulmuştum

  • feyza diyor ki:

    çok saolun hep bu siteye girecegime söözveriyorummmmmmm:D:D.D

  • feyza diyor ki:

    ayy çok mnükmmmel ögretmen çok sevecek bunu hatta öretmemne dicem ki bu siteye giriin bbe bu siteye girdim çok güzel şeyler örendim açtııgıma çok mmmenununm m kim bu siteyi açmışsa ellerinden öpüyorummmmmm

  • -- diyor ki:

    güzel bilgiler var benim işime özellikle eserler yaradı teşekkürler

  • kralşeytan diyor ki:

    cok güzel tam istediğim gibi fazla ayrıntı yoq çok teşekkür ederimmmmmmm

  • kralşeytan diyor ki:

    cooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooook tşk ederim bu siteyi yapanın ellerinden öperim

  • sultan diyor ki:

    çok saolun ödevim için birebir

  • alpay diyor ki:

    çok teşekkürler sayenizde 100 aldım

  • oğuzhan diyor ki:

    bazı yerlerde uzun uzun hayatını anlatıyor burada kısa ve daha çok bilime yönelik yaptığı çalışmaları anlatıyo çok güzel olmuş çok teşekkürler

  • abdurrahim diyor ki:

    çok teşekkür ederim bunu yazan kişiye de çok teşekkür ederim

  • aysel diyor ki:

    çookkkkk teşekkürler,,,,, gerçekten ödevim için çookkkkk işime yaradı…öğretmen zaten birazcık uyuz

  • yeter diyor ki:

    1. Kitab fil-Hisab:
    2. Kitabu Cedavil-in-Nücûm ve Harekatiha

    3. Kitab-ul-Muhtasar fil-Hisab-il-Hindi:
    4. Kitab-ül-Muhtasar fi Hisab-il-Cebri vel-Mukabele:
    5) Kitabun fil Coğrafya,

    6) Kitabün fil-Hisab vel-Hendese vel-Mûsiki,

    7) Kitabun fit-Tarikati Marifet-il-Vakt bi Vesatat-iş-Şems,

    Sun-il-Usturlab,

    9) Kitabun fil-Cem?ivet-Tarh,

    10) Kitab-ut-Tarih,

    11) Kitabu-Sûret-il-Erdi ve Coğrafiyyetiha,

    12) Kitab-ül-Macisti,

    13) Kitabu Zic-il-Harezmi,

    14) Kitabu Takvim-il-Büldan

  • esra diyor ki:

    çokkkkkkkkkkkkkk süppppppppppppperrrrrrrrrrrr voooooooooooovvvvvvvvvvv

  • tuçeessss diyor ki:

    harikaymışş yaa

  • batu diyor ki:

    aşk bir sudur iç iç gugur aşk bir otobüstür binmesini bilmeli son durağa gelmeden inmesini bilmeli….. xxxD:

  • güzeller güzelii diyor ki:

    çık güzell

  • en güzel kız diyor ki:

    çok güzel yazmışsınız aferin adam oluyosunuz

  • Emre diyor ki:

    Çok teşekkürler teknoloji tasarım ödevimde işime yaradı

  • yusuf diyor ki:

    valah kurban olam bu siteye sosyalden bu site sayesinden iyi alacam

  • muhammet emin sinan palivat aslanı diyor ki:

    sollan çok iyi bu site:)

  • elif diyor ki:

    süper bir sittitle=e işime yaradı bilgiler kısa ve özetle açıklanmış bravo

  • YAREN diyor ki:

    vallaha çok teşekkür edeerim sayenizde o site benim bu site benim dolaşmadım inşallah diğer konulardada böyle güzel yazarsınız da bizi uğraştırmazsınız

  • _cansu_ diyor ki:

    çok teşkkr ederim çok yardımcı oldunuz tam istediğim gibi sadece hayatı ….

  • izel diyor ki:

    Yardımınız için teşekkürler… İşime çok yaradı.Müdür yardımcısının dersinde anlatacağım…Umarım o da beğenir tekrar teşekkürler.

  • osman diyor ki:

    bu eserler harikaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa bir şeyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyy

  • mustafa diyor ki:

    Çok güzel İşime Yaradı Bunu Sosyalciye Gösteririm Artık Puanımı Werir…

  • hacı ahmet diyor ki:

    tam istediğim şeyler bence çooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooook güzel ama yaz yaz bitmiyor

  • hacı ahmet diyor ki:

    ama ben harezminin hangi alanlarda ünlü olduğunu istedim

  • kerem diyor ki:

    arog allah razı ola gardaş

  • özkan diyor ki:

    Cok sağolun arkadaşlar

  • yarak kafa diyor ki:

    harika saolun varolun koçlar

  • defne alıkoymaz diyor ki:

    .ne güzel şurda anlatılmış harezminin hayatı mal şeyler iyilikten de anlaMIYONUZ Kİ SİZ.BEN KENDİM İÇİN SÖLİOM bu site çok hoş yapanların eline sağlık

  • batuhan diyor ki:

    çok sağol yha allah razı olsun

  • batuhan diyor ki:

    saolun işime yaradı fazlasıya allah razı olsun

  • batuhan diyor ki:

    allah razı olsun

  • batuhan diyor ki:

    yarım saate bitirdim çok teşekkür ederim

  • quarter diyor ki:

    çook işime yaradı bu kadar bilgi yeterli teşekkür ederim. :)

  • cemal can diyor ki:

    çok güzel işime yaradi teşekkür ederim…

  • muharrem diyor ki:

    süper tam tamına 100 aldım çok sağal kim paylaştıysa

  • yamur diyor ki:

    çok güzel beğenim :)=)

  • yamur diyor ki:

    tenku vulalla kesin 100 alıcam ):)]Ç:]

  • Esra Akar diyor ki:

    yaa çokk güzel bi site çok işime yardaı saolun

  • samet diyor ki:

    VsLLa ßeNiM İşİmE ÇoK YaRaDı … site adına herkeze teşekkürler..

  • emirhan diyor ki:

    manyak

  • emirhan diyor ki:

    süper

  • can yıldız diyor ki:

    yahu dayı böyle eserler böyle kitap larmı olur laaa imanım gevşedi lan

  • mizgin diyor ki:

    çok teşekür ederim

  • craceker 5x eseler.com trrr diyor ki:

    bune yaaa çok kısaaa abi bu ne yawww 35 sıra bana yeterlidir ): D:T:

  • aldeniz999 diyor ki:

    çok saolun sizin sayenizde ödevimi bitirdim birkaç kişinin daha lazım onları da yazsanı ama yinede çok teşekkür ederim çok işime yaradı

  • berat diyor ki:

    güzel ama keşke doğumunu en başa koysaydınız

  • Reiss diyor ki:

    Mk çok güzel bir site.

  • hilal diyor ki:

    harezmiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii

  • hilal diyor ki:

    sizi seviyorum

  • resul diyor ki:

    çok saolun sizn sayenizde güzel not alacağım haha!!o resim ali kuşcunundur onu kaldırmanızı rica ederim :D

  • beyza diyor ki:

    5.sınıga giiyorum dergi yapacaktık işime yaradı ćok güzel

  • ERDAL diyor ki:

    7. sınıfa gidiyorum çak iyi bir site yapmışsınız hepinize tşk ediyorum

  • gordon diyor ki:

    eyw kardeşim aşırı işime yaradı gerçi bizim hocanın salaklıqı ulan matematik performansı edebiyat performansı gibi

(Bu habere yorum yaz...)

Lütfen aşağıdaki bilgileri eksiksiz doldurarak yorum gönderin...

Bu etiketleri kullanabilirsiniz:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Maçlar hangi kanalda Mayıs 2014