Yeni Konular
Anasayfa / Eğitim - Bilgi / Biyografiler - Ünlüler / Nuri Demirağ Kimdir ve Uçakları

Nuri Demirağ Kimdir ve Uçakları

Nuri Demirağ ve Uçakları

nYazMl

          Geçmişte ülkemizde araba, hatta uçak üretildiğini birçok yerde duymuş veya okumuşsunuzdur. Bu girişimlerden biri Nuri Demirağ ve onun Nu. D-36 eğitim ve Nu. D-38 yolcu ve bombardıman uçaklarıdır. Oldukça ilginç bir girişimci olan Nuri Demirağ ve yerli imkânlarla Türkiye’de ürettiği uçaklarının hikâyesine, Nuri Demirağ’ın kim olduğuyla başlayalım.

Nuri Demirağ Kimdir?

 

          Nuri Demirağ, 1886 yılında Sivas’ın Divriği ilçesinde doğmuştur. Demirağ soyadını daha sonra almıştır. O dönemki adı Mühürzade Mehmet Nuri’dir. Mehmet Nuri, ortaokulda çok başarılı bir öğrenci olduğundan dolayı ortaokulu bitirince vekil öğretmen olarak aynı ortaokulda çalışmaya başlar. Birkaç yıl sonra ise, Ziraat Bankası’nda memur olarak çalışır. Bu kurumda çalıştığı esnada Maliye Bakanlığı sınavlarını kazanan Mehmet Nuri Bey, İstanbul’a gelir. Maliye Bakanlığı’nda müfettiş olarak çalışmaya başlayan Nuri Bey,  bu sırada Maliye Yüksek Okulu’nda da öğrenim görür. Karakteri itibariyle ulusal bilinci çok yüksek bir kişi olan Mehmet Nuri Bey, çalıştığı bankadan çıktığı bir gün iki Rum gencinin fesini yere atarak kendisiyle dalga geçmesine dayanamaz ve o sırada işgal altında olan İstanbul’daki “İstanbul Hükümeti”nin memuru olmaktan vazgeçer ve ardından istifa eder.

Elinde çok az parası olan Mehmet Nuri Bey sigara kâğıdı işine girer. “Türk Zaferi” adlı ürün oldukça ilgi görünce koyduğu sermayeyi 330’a katlar. Bu esnada Osmanlı İmparatorluğu yerini genç Türkiye Cumhuriyeti’ne bırakır. Mehmet Nuri Bey, kazandığı paralarla farklı alanlarda da yabancı egemenliğini kırmak ister ve mühendis olan kardeşi Abdurrahman Naci Bey ile o sırada yapılmakta olan demiryolları için müteahhitlik işine girerler. Samsun-Sivas, Sivas-Erzurum, Afyon-Antalya, Fevzipaşa-Diyarbakır gibi demiryolu yapımı işlerinin ihalelerini kazanırlar ve başarıyla tamamlarlar. Özellikle Fevzipaşa-Diyarbakır demiryolunu 1 yıl gibi kısa bir sürede tamamladıkları için Atatürk iki kardeşe “Demirağ” soyadını verir.

          Nuri Demirağ, sürekli yeni projeler üreten ve ülkesinin birçok alanda kalkınması için çalışmış bir girişimcidir. Yapmak istediği ancak çeşitli nedenlerden dolayı gerçekleşmeyen birçok projesi olmuştur. Örneğin, modern köyler kurmak bunlardan biridir. Üç alanda tasarladığı bu köyler: Ziraat köyleri, sanayi köyleri ve maden köyleridir. Her köy 1750 nüfusa sahip olacak şekilde tasarlanmıştır. Diğer bir projesi ise “Golden Gate” benzeri bir boğaz köprüsüdür. Atatürk’ün onay verdiği projeye dönemin hükümetinden izin çıkmayınca proje rafa kaldırılmıştır.

          Nuri Demirağın belki de en büyük ve önemli projesi uçak fabrikası ve “Gök Okulu” projesidir. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilklerin girişimcisi olan Nuri Demirağın bu alanda yaptıklarına gelin hep birlikte bakalım.

Nuri Demirağ Uçakları: Nu. D-36 ve Nu. D-38

rYDYgz-2

          Nuri Demirağ Uçakları’nın üretim düşüncesi,  N. Demirağ’ın 1924-1933 yılları arasında 1000 kilometreden fazla inşa ettiği demiryolu ve diğer fabrikalarından kazandığı parayı, ülkesi için yararlı olarak kullanma isteğinden doğmuştur. N. Demirağ, hem kendi araştırmalarıyla hem de Atatürk’ün “İstikbal Göklerdedir” sözünü benimsediğinden dolayı yerli uçak üretimi için düğmeye basmıştır. Nuri Demirağ bir grup mühendisle birlikte, Avrupa ve Amerika’da çok sayıda ülkenin uçak fabrikalarını 4 yıl boyunca inceler. Ardından o dönemde Beşiktaş Deniz Müzesi’nin arkasında olan bir binayı fabrika olarak kullanılır. Bu sırada THK’dan 24 uçaklık ve 65 planörlük ilk sipariş alınır. Selahattin Reşit Alan önderliğinde bir uçak mühendisi grubuyla çalışmalara başlanır ve kısa sürede Nu. D-36 eğitim uçağı üretilir. Nu. D-36’nın testleri, Kurtuluş Savaşı pilotlarından Basri Alev tarafından Yeşilköy’de yapılır. Testlerin başarılı sonuçlanmasıyla birlikte, Amsterdam havaalanına benzeyen bir havaalanı tasarlanır ve Yeşilköy’de inşa edilir. Bu yeni havaalanının yanına ise 1941 yılında “Yeşilköy Nuri Demirağ Tayyare Fabrikası ve Gök Okulu” açılır. Nu. D-36’nın kalan siparişleri artık burada üretilirken, Nuri Demirağ ve Selahattin Alanhem bir yolcu uçağı olarak tasarlanan, hem de bir bombardıman uçağına dönüştürülebilen Nu. D-38yolcu ve bombardıman uçağıyla ilgili çalışmalara başlarlar. Şimdi Nu. D-36 ve Nu. D-38 uçaklarınınözelliklerine kısaca bakalım.

Nu. D-36 ve Nu. D-38 Uçaklarının Teknik Özellikleri

X2g2vo

          Nu. D-36 bir eğitim uçağıdır ve toplam 12 tane üretilmiştir. Uçağın motoru dışındaki tüm parçaları yerli üretimdir. Tek motorlu olan uçağın motor tipi Çekoslovak Gama I, 1750 devir/dk. 150 beygir gücündedir. Uçağın kanat genişliği 9,75 metre, uzunluğu 7,3 metre, yüksekliği 2,46 metredir. Nu. D-36, önde ver arkada birer pilot olmak üzere iki pilotlu bir uçaktır. 500 km menzili olan uçağın yüklü ağırlığı 1000 kg, boş ağırlığı ise 650 kg.dır. Uçağın hızı 182 km/saattir. Nu. D-36’nın en büyük özelliği, çağının çok ilerisinde bir teknoloji olan motor çalıştırma sistemine sahip olmasıdır. Dönemin pervaneli uçaklarında pervaneye ilk dönüş ivmesi dışarıdan bir yardımcının pervaneyi döndürmesi veya harici bir hava verme cihazıyla yapılırken; Nu. D-36’da bunlara ihtiyaç duymayan 16 barlık bir hava basıncı olan pompa ile otomatik sağlanmaktadır. Bu özellik uçağı çalıştırmakta büyük bir kolaylıktır.

y2D2M0

          Nu. D-38 ise aslen bir yolcu uçağı olmasına rağmen, kısa sürede bazı parçalar eklenerek bombardıman uçağı olacak şekilde tasarlanmıştır. Uçaktan yalnızca 1 adet prototip üretilmiştir. Uçak, 2 pilotla birlikte toplam 6 kişiliktir. Nu. D-38’nın iki adet motoru vardır. Motorlar 160 beygir gücündeki Alman Bramo Sh 14A4 tipi motordur. Uçuş irtifası 5500 metre olan uçağın menzili 1000 km.dir. Uçağın en yüksek hızı ise 271 km/saattir. Nu. D-38’in kanat genişliği 13,5 m, uçağın uzunluğu 8,30 m, yüklü ağırlığı ise 1850 kg.dır.  Uçak, 1944 yılında yine Basri Alev tarafından test edilmiş ve testlerinde devlet yetkilileri de bulunmuştur.

mqDqPy

Demirağ Uçakları’nın Hazin Sonu

0bZbkD

          Demir Uçakları’nın sonu tıpkı devrim markalı yerli üretim arabaya benzemektedir. 1938 yılındaNu. D-38 uçağıyla İnönü Meydanına inen Selahattin Alan, hayvanların piste girmemesi için kazılan hendeğe uçağıyla düşer ve hayatını kaybeder. Bu kaza sonucunda THK, Nu. D uçaklarında teknik sorunlar olduğunu ileri sürerek uçakların alımını durdurur. Bunun üzerine Nuri Demirağ, dava açarak uçakların teknik bir probleminin olmadığını kanıtlar; ancak THK buna rağmen uçakları almaz. Buna ek olarak bu uçakların yurtdışına satılmaması için de bir yasa çıkartılır.  Bu olaylardan sonra Nuri Demirağ Uçak Fabrikası uçak üretimini durdurur. Nuri Demirağın uçaklarında 290 pilot yetiştirilmiş ve 16.000 saatten fazla hiç kayıp vermeden uçuş yapılmıştır. THK’nın Nu. D uçaklarıyla ilgili aldığı bu karar fabrikaya pek çok kez gezi yapan Avrupa ve ABD’lileri sevindirmiştir.

Etiketler: Nuri Demirağ, Nuri Demirağ uçakları, Nu. D-36 ve Nu. D-38 Uçaklarının Teknik Özellikleri, Gök Okulu, Nu. D-36, Nu. D-38, THK, Selahattin Reşit Alan, Basri Alev, Nu. D uçakları, Demirağ Uçaklarına ne oldu, Yerli uçaklarımız, Devrim arabası

Hakkında admin

Buna Baktın mı?

Mencius ve Felsefesi

Mencius ve Felsefesi

Mencius MÖ 372-289 yılları arasında bugünkü Shandong Eyaleti sınırları içerisinde yer alan Zou bölgesinde yaşadı.Babasını …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.