Yeni Konular
Anasayfa / Eğitim - Bilgi / Genel - Faydalı ve İlginç Bilgiler / Nuri Paşa ve Kafkas İslam Ordusu

Nuri Paşa ve Kafkas İslam Ordusu

Türk milletinin ilk Demokratik Cumhuriyeti olan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyetidir. 28 Mayıs 1918 yılında bağımsızlığını ilan etse de çok uzun ömürlü olmuyor maalesef.Nuri_Killigil

Çarlık Rusya’sının Japonya ile girdiği 1904-1905 yıllarında ki savaş sürecinde Azerbaycan topraklarında ‘TÜRKÇÜLÜK, TURANCILIK, ÖZE DÖNÜŞ’ düşünceleriyle Mehmet Emin RESÜLZADE gibi büyük şahsiyetlerin önderliğinde bağımsızlık rüzgarı esmeye başlamaktadır. Mehmet Emin RESÜLZDADE’ nin ‘Biz TÜRKÜZ o halde Türkçe okumalı, Türkçe konuşmalı, Türk bayrağı altında bağımsız hür bir şekilde yaşamımızı idame ettirmeliyiz. Rus hegemonyasını kabul etmemeliyiz.’ Diyerek Azerbaycan Türklerinin öze dönme çabasında önderlik etmiştir. Bu dönemde Ruslar Japonlarla savaş halinde olduğundan dolayı bu bölge hakkında kesin hükümler vermiyor, hatta baskıcı politikasını zaman kazanabilmek için biraz daha rahatlatmaya gidiyor. Rusların Japon savaşını kazanarak geri dönmesi ve Çar II. Alexander’ ın tahtının sallantıda olmasından dolayı bölgeye yoğunlaşıyor ve Azerbaycan Türklerin bağımsızlık ateşini söndürmek ve bu tip Müslümanların isyanını engellemek ister.  Bu sebeple başta Bakü ve Gence olmak üzere yoğun baskı geri gelmiştir, baskı o kadar artmıştır ki geçmiş dönemlerini arar olurlar. Bağımsızlık için önderlik eden kadronun tamamı sınır dışı edilir. RESÜLZADE önce İran’ a oradan da Osmanlı’ ya gelir. Yıl 1913 olmuştur. Belirli bir süre İstanbul’da yaşayan RESÜLZADE Çarlık Rusya’sının tahta geçişinin 300. Yıl dönümü münasebeti ile genel af çıkarmış ve RESÜLZADE Azerbaycan’ a geri dönebilmiştir. Çarlıkta büyük tehlike haline gelen Bolşevikler Azerbaycan Türklerine devrim gerçekleştiği takdirde kendi kaderini tayin etme fırsatının olduğu ileri sürmüşlerdi. Çarlığın vazifelendirdiği geçici hükümete devrimi gerçekleştiren Bolşevikler, iktidara geldikleri ilk günden böyle bir sözü hatırlamak istemedikleri ortaya çıkmıştır.

Bakü bomba patlama anı

31 Mart – 3 Nisan 1918 tarihleri arasında Rusların fişlemesiyle Ermeniler 12 binden fazla Azerbaycan Türk’ ünü katletmişlerdir. Bunun üzerine Azerbaycan’da küllenen bağımsızlık tekrar alevleniyor. 28 Mayıs 1918 yılında bağımsızlık ilan ediyor ve devlet başkanı Mehmet Emin RESÜLZADE olmuştur. Ermeni çetelerini Azerbaycan Türkünü katletmesine rağmen gayet insani ve vicdani olarak mecliste 21 milletvekili ile Ermeni tebaayı da teslim etme fırsatı vermiştir.

Bağımsızlığını tanımak ve Azerbaycan devleti Bolşevik Rusya’ sından kurtarabilmek için siyasi, hukuki, ticaret ve askeri alanlarda antlaşma maddeleri bulunan Batum’ da imzalanan Batum antlaşması imzalandı. 8 Haziran 1918 yılında imzalanan antlaşmanın 4. Madde gereği Azerbaycan Osmanlı Ordusundan yardım istemektedir. Öncelikli olarak Osmanlı İmparatorluğunun içerisinde bulunduğu zor durum olmasından dolayı 500 Subaydan oluşan asker yetişmek maksatlı asker sevkini Gence’ ye göndermek üzere yola çıkarmış ancak Enver Bey’ in kardeşi olan Nuri Paşa (killigil) durumu açıklayan bir mektup yazarak Enver Paşa’ dan düzenli bir ordu talep eder. Enver Paşa’ da Filistin cephesinden getirilen 106. ve 107. Piyade ve 56. Topçu alayları ile takviye edilmiştir.

Nuri paşnın Baküye girişi

Ordu vakit kaybetmeden ana hedefe yani Bakü’ye hareket etti.  Kafkas İslam Ordusu gönüllülerle beraber takribi 20.000 kişilik bir kuvvete sahip oldu.  Ordu Gence’ ye girdikten sonra Ermeni çetelerden silahları toplamak oldu. Kafkas İslam Ordusu Gence’ den hareket yönüne geri döner ve Bakü’ye ilerlerken 2 Nisan 1918’ de Van’ı düşman işgalinden kurtaran Ali İhsan Sabis komutasındaki Osmanlı ordusu da İran sınırını geçerek 8 Haziran 1918’de Tebriz’ e girdi.

Eylül başında Bakü önlerine gelen Osmanlı İmparatorluğu, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti ve Dağlık Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti kuvvetleri 20 bine yakın askeriyle Bakü’yü kuşatır. Karşı tarafta ise Bakü Sovyet’ i, Birleşik Krallık, buna bağlı Avustralya, Yeni Zelanda, Kanada, Bakü Ordusu, Beyaz Ordu’ dan oluşan toplamda 17.000 kişilik ordu ile beklemektedir. 26 Ağustos  – 14 Eylül 1918               arasında muharebeyi kazanarak 15 Eylül günü Bakü’ ye girdi. Enver Paşa İstanbul’ da Allah’ın yardımı ile Bakü şehri 30 saatlik şiddetli muharebeden sonra, 15 eylül 1334’te(1918) saat 9 sularında zabt edilmiştir. Sözleri ile galibiyeti ifade eder. Kesin Osmanlı zaferiyle bitirilen savaşta 1130 askerimizi şehit veriyoruz.

Ancak İngilizlerin doğuda Basra körfezinden yıllardır ilerlediği batıya ilerleyişi durmadan devam etmekte ve 30 Ekim Mondros Mütarekesi imzalanır. Bu acı imzadan sonra Osmanlı askeri lav edilir ve silahsızlanma maddesinden dolayı Bakü’ yü ve Azerbaycan’ı terk etmek zorunda kalır. Halk büyük bir hüzünle karşılar bu durumu…

İngilizler her zaman olduğu gibi yine cephede değil masada kazanmayı başarmıştır.

Peki kimdir Nuri paşa… ? Kısaca göz atalım.

1881 yılında İstanbul’ da doğmuştur. Büyük lider Enver Paşanın kardeşi olan büyük komutan Nuri paşa I. Dünya savaşı sonlarında doğuda Azerbaycan’ın kurtuluşunda büyük emekler göstermiş başarılıda olmuş fakat şartlar gereği sonuçsuz kalmıştır. Dünya savaşı sonrasında çeşitli ülkeleri gezer 1938 yılında Türkiye’ ye geri döner. Zeytinburnu’nda bir şirketi satın alarak tabanca, matara, demir çubuk, gaz maskesi ve mermi üretir. Abisi gibi oda Turan’ a inanan ve bir gün gerçekleşeceğine hep inanmış bir şahsiyetti. Bütün Türk dünyasının tek çatı altında barınabileceğine her defasında ileri sürmüştü. 1948 yılında İstanbul’ da yaşama son kez gözlerini yumar.

 

                Hikmet ÇOBAN

 

KAYNAKÇA

tr.wikipedia.org/wiki/Nuri_Killigil

tr.wikipedia.org/wiki/Kafkas_İslam_Ordusu

tr.wikipedia.org/wiki/Bakü_Muharebesi_(1918)

Hakkında admin

Buna Baktın mı?

YABANCI DİL ÖĞRENME YÖNTEMLERİ NELERDİR?

YABANCI DİL ÖĞRENME YÖNTEMLERİ NELERDİR? Günümüzde, yabancı dili isteyerek öğrenmekten çok zorunda olduğumuzdan öğrenmekteyizdir. Bu …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir