Yeni Konular
Anasayfa / Eğitim - Bilgi / Bilim - Buluş - İcat / Roma Rakamları Nedir – Roma Rakamları Tablosu

Roma Rakamları Nedir – Roma Rakamları Tablosu

roma-rakami-rakamlari-tarihcesi-bulunusu-yazilisi-okunusu-kullanimi-kullanim-alaniRoma tarihinin uzunca beri süregelen Roma rakamları halen çok kullanılmasa bile geçerliliğini devam ettirmektedir. Özellikle saatlerde ve tarihlerde kullanılmaya devam eden roma rakamları anlaşıldığında daha kolay gelir. Romalılar bu geleneği Mısırlıların kullandığı rakamları kendilerine uyarlayarak sürdürmüşlerdir. Roma rakamlarında ilginç olan rakamlar değil karakterler ile sayıları anlatmasıdır.

roman-rakamlari-tablosu

  • Roma rakamlarında aynı karakter yalnızca 3 kere yan yana yazılabilir. (XXX, III, VIII gibi…)
  • Karakterin sağ tarafına kendisinden daha küçük değer arz eden bir karakter gelir ise o zaman bu karakterler toplanarak toplama işlemi olarak okunur. Örneğin XI bakalım. Tabloda bakınız. (X=10 idi I= 1 idi) toplanınca XI = 11 anlamına gelmektedir. Örnek 2 DCX roma rakamı kaç olur? Hesaplayın 🙂 (Bulamadıysanız tablonun en üstünde yazıyor) D = 500 sayısına eş değer gelmektedir. C ise 100 sayısını belirtmektedir. X ise 10 değerini söylemektedir. Dolayısı ile bunları toplayınca DCX = 610 sayısına ulaşmaktayız. LXXVII roma rakamını bulalım L=50, X=10, V=5, I=1 burada iki X ve iki I var. Dolayısı ile bunları toplayınca LXXVII (50+10+10+5+1+1) = 77 sayısını belirtmektedir.
  • Karakterin sol tarafına kendisinden daha küçük değer olan harf yazıldığında çıkarma işlemi yapılır. Çıkarma işleminde sadece bir karakter (harf yazılabilir).  Örnekler;

XC=90 olmaktadır. Yani (X=10, C=100)

IL= 49 olmaktadır. Yani (I=1, L=50)

CD=400 olmaktadır. Yani (C=100, D=500)

  • Hem sola, hem de sağa daha küçük değerli karakterler yazarak farklı rakamlar oluşturulabilmektedir. CMLI=951, XLVII=47, CDLV=455 gibi.
  • Roma rakamlarında yazılarak olacak en büyük ve uzun sayısı “3888″dir. (MMMDCCCLXXXVIII)
  • Fazla olmaması ile birlikte daha da büyükçe sayılara lüzum olduğunda harflerin değerini “1000″ (Bin) kat arttırmak için üstlerine çizgi çizmişlerdir.
  • Çizgi olarak ifade edilen harfler şu şekildedir; V=5000, X=10000, L=50000, C=100000, D=500000, M=1000000

basitce-roma-rakamlari-anlatimi

Açıklayıcı Anlatım

Tarihçesi

Romalılar geçmişteki , Eskiyen Mısırlıların asırlarca enbaşta yaptıkları benzeri tek takım sembolleri tekrarlayarak sayıları yazarlardı . Misal sunmak gerekirse; XXXXX = 50 , MDCLXVI = 1000 + 500 + 100 + 50 + 10 + 5 + 1 = 1666 ve DLXIII = 500 + 50 + 10 + 1 + 1+ 1 = 563 benzeri . Sonraları da , çıkarmadan istifade ederek , ek olarak az yazma yöntemlerini meydana koydular . Örneğin; XC = 100 . Bu rakamları , öncelikle Romalılar kullandıkları , aritmetikte Roma rakamları ya da Romen rakamları olarak adlandırılırlar . Avrupa’da Roma rakamlarından şuanki rakamlarına geçiş Ortada Çağ’da tir . O senelerde Avrupa’da hesap işleriyle uğraşan , ek olarak ziyade toplama ve emisyon işi yapan tüccarlara Roma rakamları ek olarak kolay geldiğinden , burada ki rakamlar anında terk edilememişlerdir .

Roma-Rakamlari

 

Kökeni

Kaynaklar , Roma rakamlarının tek elin parmaklarından esinlenerek ortada kısma konduğunu belirtir . Romalılar; bu sabah kullandığımız 1, 2 , üç , 4 rakamları mahaline I , II , III , IV sembollerini ve 5’i bahsetmek yerine de , önce 4 parmağı bitişik ve V olarak açılmış 1el işaretini simge olarak kullandılar . 10’u bahsetmek amaçlı de gene benzer biçimde açılmış 2 ellerini el 1kol eklemlerinden birleştirerek , başka bir deyişle 2 V sembolünü birleştirerek faydalanarak X sembolünü elde ettiler . 50 rakamı amaçlı L harfi , 100 ( SURAT ) sayısı amaçlı Latince centum ( surat ) sözcüğünün önce harfi meydana gelen C harfi , 500 sayısı amaçlı D harfi , 1000 sayısı amaçlı da yeniden Latince mille ( bin ) sözcüğünün önce harfi olarak M harfi kullanılır .
Kullanım Biçimi
Eksiltme yöntemi

Roma rakamları yazılırken benzer harf üç kezden fazladan tekrardan edilmez . Bunun nihayetinde da 4 , 9 , 40 , 90 , 400 ve 900 sayılarının çağdaş vakitlerde artık sık sık kullanılan , minik mühim sembollerin büyük kımetli sembollerin soluna yazıldığında değerlerinin çıkarılmasına dayanan , çeşitli yazılış yapıları vardır:
Roma rakamları yardımıyla IV IX XL XC CD CM
Batı Arap rakamlarıyla 4 DOKUZ 40 90 400 900

Yine bu kuralla Roma rakamlarıyla yazılabilecek karakter sayısı tarafından en uzunca sayının 3888 ( MMMDCCCLXXXVIII ) olmasından ötürü görülür . Fakat Roma rakamlarında M’den büyük bir rakam olmadığından l000’den sonraki sayılarda bu kural bozulabilmektedir . Misal sunmak gerekirse 4000 , MMMM halinde yazılır . Soldaki rakamı sağdakinden çıkarmış olaraktan yepyeni bir sayı bulunabilmektedir etme yöntemi , sayıların okunuşunda ve 4 işlemin uygulamalarında çeşitli karışıklıklara sokak açmaktadır . Sözgelişi 1999’u gösteren MCMXCIX sayısının okunabilmesi amaçlı M CM XC IX biçiminde bölünmesi gerekir . Burada M 1000’i , CM 900’ü ( 1000 bir 100 ) , XC 90’ı ( 100 bir 10 ) , IX ise 10’u ( 9 bir bir ) gösterir .

Çıkarmadaki hatalar

Roma rakamlarıyla emisyon işlemi yapılırken , büyük sayıdaki sembollerden minik sayıdakiler çıkarılır . Sözgelişi 78’den ( LXXVIII ) 26 ( XXVI ) çıkarıldığında geriye 52 ( LII ) kalmaktadır . Fakat 4 ve 9 sayılarını kullanırken yapılmış olan işlemlerde , eksiltme yönteminden meydana gelen bir takım hatalar oluşmaktadır . Sözgelişi , 49’dan ( XLIX ) 24 ( XXIV ) çıkarılığında geriye L bir V ‘den 45 kalmaktadır . Bu sıkıntı eldeli emisyon işleminde de göze çarpmaktadır . Sözgelişi 13’ten ( XIII ) 9’u ( IX ) çıkarırken geriye İKİ ( II ) kalır .
Sıfır bununla birlikte basamak kavramı

Romen rakamlarında sıfır sayısı ve merdiven kavramı yoktur . Rakam , belirti ettiği simge kadardır; daha doğrusu X rakamı , hangi basamakta olursa olsun 10 ‘dur . Oysa son zamanlarda kullandığımız Batı Arap rakamlarında bir yalnızca başınayken bir ‘dir , fakat bir soldaki eve geçtiğinde 10 kıymetini , 2 soldaki eve geçtiğinde de 100 ( SURAT ) kıymetini alır .
Büyük sayıların gösterimi

Roma rakamlarında , tek sayının bin katını göstermek amaçlı sembolün üst kısmına tek yatay şerit , milyon katını göstermek amaçlı de ile ilgili sembolün üst kısmına 2 yatay şerit çizilerek anlam edilmektedir .

V veyahut ( V ) = 5 . 000

X ve yahut ( X ) = 10 . 000

L veyahut ( L ) = 50 . 000

C ve yahut ( C ) = 100 . 000

D veyahut ( D ) = 500 . 000

M ve yahut ( M ) = bir . 000 . 000

30-11-2015_225212

Kullanım Alanları

Bütün bu sebeplerle günümüzün karman çorman işlemlerinde Roma rakamlarının alınması ve uygulanması ideal değildir ve 4 işlem inşa etme zorluğundan sebebinden son zamanlarda fazla kullanılmamaktadırlar . Sıfır sayısının çağdaş aritmetik sisteme katılmasıyla yeterlilikleri azalmıştır . Belli Bir Süre usuller geliştirilse de , çokça büyük sayılar sözkonusu iken gelince , eksik kalmaktadırlar . Fakat yeniden de kitap sayfalarını numaralandırma , madde işaretleri , saatler benzeri şık amaçlı belli bir süre kullanım sahaları vardır . Roma rakamlarının kullanışsızlığına misal biçimde şu hikayecik verilebilir: Şu biçimde ki , Roma Forum Meydanı’ndaki süslü hitabet kürsüsünün ” Columna Restrata ” sütünunda 2 . 200 . 000 sayısını bahsetmek yerine yirmi 2 tane ” surat bin ” i gösteren simge ( C ) oyulmuştur .

Roma rakamları , Türkçe yazım kaideleri uyarınca de aşağıda bazıları yazılmış meydana gelen pekçok yerde kullanılırlar:

* Kitapların başlangıçlarındaki sunuş ve önsöz benzeri bölümlerde .
* Benzer isimli sultan ve kralların ayrılmasında: II . Ahmet , XVI . Louis üzere .
* Asır adlarında: XIX . asır benzeri .
* Seneleri olaylarda: II . Viyana Kuşatması , I . Hayat Savaşı üzere .

Hakkında admin

Buna Baktın mı?

Beyninizi Açacak Videolar

Beyninizi Açacak Videolar

Tedx boş vakitlerinizde vaktinizi doldurmanız gereken videolar paylaşıyor. Bu kadar gereksiz videolar arasında kaliteli olarak …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.