Yeni Konular

Yeniçeriler

YENİÇERİLER

7d7b752419a5c0b7a9fd477f48482a14

 Osmanlı İmparatorluğunun tarih sayfasında yeniçerilerin şanlı ve kara izleri.

Osmanlı İmparatorluğu’nun, başlarda en önemli askeri gücü olarak tarihe isimlerini kazımışlardır. Öyle ki nüfusları birçok  Avrupa devletinin nüfusuna denk denecek kadar artmıştır.

Osmanlı İmparatorluğu’nu zaferden zafere taşıyan Yeniçeriler, imparatorluğu yıpratan en önemli etkenlerden biri olmuştur.

I.Murat Hudavendigar’ın, devşirmeleri askere alan Pençik Kanunu Yeniçeri Ocağı’nın temeli olmuştur. Pençik kanunu, isminden de anlaşılacağı gibi alınan her beş esirden biri acemi ocaklarına, oradan da yetişen askerin Yeniçeri Ocağı’na kaydedilmesini öngörüyordu.

Osmanlı İmp. geliştikçe onlarda çoğaldılar. Tarihe zafer dolu şanlarının yanı sıra ayaklanmalarıyla da iz yapmışlardır.

İlk ayaklanma, II.Murat’ın tahtı 12 yaşındaki II.Mehmet’e  bırakmasından sonra olmuştur.

II.Murat’ın tahtı devredip Manisa’da istirahate çekilmesini fırsat bilen Haçlı devletleri, büyük bir orduyla harekete geçtiler. Korkuya kapılan herkes gibi Yeniçeriler de II.Murat’ı tahta ve ordunun başına çağırdılar. II.Mehmet’in de isteği bu olduğu için, samimi olan Yeniçerilere buçuk akçe zam yapıldı ve ayaklanma sona erdi. 1451’den sonra tahta yeniden geçen  Fatih’in komutasında İstanbul’un fethinde ve birçok fetihte bulundular.

1481 senesinde Fatih Sultan Mehmet’in ölümünü gizleyerek,Şehzade Cem’in tahta geçmesini planlayan Veziri Azam Karamani’yi ,devletin bekası için katlettiler ve II.Beyazıd’in tahta çıkmasını sağladılar.

1512’de kardeşler kavgasına son vermek, Osmanlı İmp. yeni bir fetret devrinden kurtarmak için II.Beyazıd’ı tahtan çekilmeye zorladılar ve Yavuz Selim’i tahta geçmesini sağladılar.Yavuz Sultan Selim ile büyük muharebelerde zafer kazandılar.Onun komutasında, hiçbir yaya ordusunun geçemediği Sina Çölü’nü aştılar.

Kanuni döneminde iç meselelerin çalkantısı ve ulufe gerekçesi sebebiyle bazı ocak ağaları ayaklandılar. Çabuk bastırıldı ve sorumlular cezalandırıldı.

III.Murat döneminde, 1589’da düşük ayarlı  ulufe akçesi yüzünden Divan-ı Humayun’u bastılar. 1600’de ise saraydaki rüşvet sıkandalı için ayaklandılar ve sorumlusu Yahudi kadın Ester Kiray’ı sokakta parçaladılar. Oğullarını ise idam ettiler.

1603’de Celali İsyan’ı gerekçesiyle ayaklandılar ve IV.Mehmed’e saray ağalarını öldürttüler.

Ardından sadrazam değisikliği yüzünden ayaklandılar ve İstanbul sokaklarında sipahilerle üç gün muharebe ettiler.

İlk büyük teşebbüsleri ise 1622 ayaklanmasıdır. Bu olayda devlete düzen getirmek için ağır yaptırımlar ve yasaklar getiren II.Osman, vezirleri ve ağaları canice katledildi. Tahta I.Mustafa çıkarıldı.

1662’de iki kez ayaklanarak saraya yürüdüler. İlkinde yeni padişah IV.Murat tehtit edildi ve gözdağı için Hafız Paşa’ı katlettiler. İkincisinde  ise IV:Murat’ı ayak divanına çıkarttılar. Konaklar yağmalandı.Haziran ayına kadar bu terör ve anarşi devam etti. IV.Murat ağır bir bedel ödederek isyanı bastırdı. Yeniçeri Ocak Ağaları’ndan teslim olanlar sadakat yemini ederek serbest kaldılar. Ve onun döneminde bir daha cesaret edemediler.

1648’de saray ve yeniçeri uleması aralarında anlaşarak, çıkarları için Sultan ibrahim’i katlettiler ve yedi yaşındaki IV.Mehmed’i tahta çıkardılar.Üç yıl sonra alamadıkları ulufe için ağalarını taş yağmuruna tuttular. Günlerce yağma ve eylem yaptılar. Üç ay sonra yönetimin kötüye gitmesi sebebiyle saray iç oğlanları ve baltacılar Sancak-ı Şerif çıkartarak halk ve esnaf yardıma çağırdı. IV.Mehmet’i kullanan babaannesi Kösem Sultan infaz edilerek ulemanın Padişah üzerindeki etkisi kaldırıldı. 1656’da ulufenin geç ödenmesi ve başka sebeblerden dolayı Yeniçeriler büyük bir isyan girişiminde bulundular. Birçok kişiyi öldürdüler. İnsanların cesetleri baş aşağı çınar ağaçlarına astılar. Yaşam adeta İstanbul da durmuştu. Günlerce halk kapıları kapatıp dışarı çıkamadılar. Camilerde namaz kılınmadı, esnaflar dükkanlarını açmadı. İsyan genç sultan IV.Mehmet’in tam yetkiyle Köprülü Mehmet Paşa’yı sadrazamlığa getirmesiyle bastırıldı. Bu isyan tarihe Vaka-i Vakvakiye (Çınar Olayı) diye geçti. Bu olaydan sonra 20 yıl süren Köprülüler dönemince devlet eski gücüne tekrar kavuştu.

II.Viyana kuşatmasında başarısız olan Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa idam edildi. Onun başarısızlığını bahane eden Yeniçeriler, 1687’de  IV.Mehmet’i tahtan indirdiler.

1703’te İstanbul’dan Edirne’ye kadar ayaklandılar. Edirne Vakası olarak geçen isyan II.Mustafa’nın tahtan çekilmesiyle son buldu.

1730’da Patrona Halil’in çıkardığı isyanda Sadrazam İbrahim Paşa ve vezirleri infaz edildi. Ardından III.Ahmet tahtan indirilip tahta I.Mahmut çıkartıldı.

Yeniçeri Ocakları’nın bozulduğunun farkında olan III.Selim, Nizam-ı Cedid birliğini kurdu. Bu yeni birlik Akka’da Napolyon’a  karşı şanlı bir zafer kazanmasıyla, III.Selim’e destek arttı. Yavaş yavaş fesh edildiğinin farkına varan Yeniçeriler, 1807’de Kabakçı Mustafa isyanıyla ayaklandılar ve III.Selim katledildi. Yerine IV.Mustafa çıkarıldı. Rusçuk Ayanı Alemdar Mustafa Paşa İstanbul’a gelerek isyan bastırıldı, Kabakçı Mustafa idam edildi. IV.Mustafa tahtan indirilip yerine II.Mahmud çıkarıldı.

II.Mahmud, III.Selim’in izinden gitti ve Sekban-ı Cedid Birliğini kurdu. 1808’de tekrar isyan eden Yeniçeriler, Rusçuk Ayanı Alemdar Mustafa Paşa’nın konağına yürüdüler. II.Mahmud destek göndermeyip Rusçuk Ayanı’nı kaderine terk etti ve sarayı korumaya alarak IV.Mustafa’nın idamını emretti. Alemdar Mustafa Paşa yardım gelmeyeceğini anlamıştı.  Kendisiyle birlikte konağındaki Yeniçerileri, barut deposunu ateşe vererek havaya uçurdu.

İsyan Sekban-ı Cedid’in kapatılmasıyla son buldu.

1821’de ulufe divanı gerekçesiyle ayaklandılar. Türlü rezaletler çıkarttılar ve halkı katlettiler.

1826 olayı ise bardağı taşıran son damla oldu. Tüfekli talimi kabul etmeyip kazan kaldırdılar. Yeniçerilerin bu tutumu karşısında, II.Mahmud Sancak-ı Şerif çıkartıp halkı yardıma çağırdı. Yeniçeri Ocakları topa tutuldu. Çoğu top ateşinde öldürüldü. Kaçanlar yakalandı. Ardından tüm  Yeniçeriliğin kökünün kazınması emri verildi. Bu olay tarihe Vaka-ı Hayriye olarak damgasını vurdu.

Yeniçeriler Osmanlı İmparatorluğu’na büyük hizmetlerde bulunmuştur. Lakin şuda bir gerçeki 17.yy’dan itibaren Osmanlı’nın enerjisini tüketen en büyük etken olmuştur. Sebebi ise Sokulu Mehmet Paşa’nın ölümünden sonra, III.Murat döneminde Yeniçeri Ocağına kanun dışı asker alımlarıyla başlayan yapısal çöküntüdür.

Hakkında admin

Buna Baktın mı?

Mencius ve Felsefesi

Mencius ve Felsefesi

Mencius MÖ 372-289 yılları arasında bugünkü Shandong Eyaleti sınırları içerisinde yer alan Zou bölgesinde yaşadı.Babasını …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.